Tag: Bortziriak

Sanzberro, Juan Bautista (1701-1751)

Etxalar2

Etxalar

Nahi baino gutxiago dira ongi samar ezagutzen ditugun antzinako nafar idazle euskaldunak. Batetik, asko eta asko direlako euskarak Nafarroan utzi dituen lekukotasun anonimoak: eskualde frankotan –Eguesibarrek, Orbaibarrek eta Zaraitzuk osatutako hirukiaren barrenean, esaterako-, ezin diogu bertako hizkera erabilitako idazle bakar baten izena erantsi toponimiak edota artxiboek horren agerian jarritako mendeetako euskalduntasunari. Bestetik, idazle ezagunik baden kasu anitzetan idatzi zuten hura delako haien arrasto bakarra, edo ia bakarra; lanak bihurtu du ezaguna idazlea, baina aldi berean idazlea lan bati lotutako izen hutsa da kasik.

Izan, bazela jakin arren ilun samar dirauen lekuko zahar horietako bat da Juan Bautista Sanzberro,  XVIII. mendearen erdialdean Etxalarren idatzitako doktrina-puskatxo bat utzi zigulako guganaino iritsi dena baina gainerakoan ongi ezagutzen ez duguna; bera da gaurko sarrera honetan blogera ekarri dudana, hari buruzko argitasun txikiren bat eman nahirik.

Aski hedatuta dago gaur Sanzberro abizena Nafarroako hainbat eskualdetan; Etxalarren, esate baterako. Hala eta guztiz ere, Santa Maria parrokiako XVII. mendearen hondarreko eliza-agirietan Juansanzberro itxura zuen oraindik. Elizarekiko lotura estua ageri du deiturak sasoi hartako etxalartarren artean: 1695ean Iriartea etxean Miguel Juansanzberro haurtxoa sortu zenean, ausaz senide zukeen Isidro Juansanzberro erretoreak bataiatu zuen jaioberria Juan Martin eta Maria gurasoen aurrean. 1673an jaioa zen aita, eta hiru urte zaharragoa Larralde abizeneko ama. 1698an senar-emazteei Fermina neskatoa etorri zitzaienean, beste juansanzberrotar bat (Francisco erretoreordea) izan zen bataiatzaile.

Iriartea Etxalar

Iriartea etxea, Antsolokueta auzoan

XVIII. mendearekin batera sortu zen ia-ia Etxalarko Iriartea etxean gerora euskal idazle bihurtuko zena: Juan Bautista Juansanzberro Larralde 1701eko irailaren 10ean bataiatu zuen Santa Maria elizan Isidro Dendariena erretore berriak (1). Arreba gaztea, ordea (1704an munduratutako María Teresa) Sanzberro abizenekotzat jo zuten Etxalarko jaiotza-liburuan. Egina zegoen aldaketa: aurrerantzean Iriartean munduratu zirenak ere abizen laburragoaz ageri dira, eta euskal idazlearen bizitzan zeharreko aipamen guztietan ere, Sanzberro  izan da —inoiz Sansberro idatzirik— topatu dudan forma bakarra, ordura arteko arbasoen usadioa baztertuta.

Etxalarren bertan haziko zen noski Juan Bautista, baina ez dut ezagutzen bere ikasketen inguruko albisterik. Nolanahi ere, ez zion eliza-ibilbideari berehala ekin, hogeita bost urteak beteta baizik. Oiartzungo San Esteban elizan hartu zituen apaizgorako bidean abiatzeko behar diren lehendabiziko ordena txikiak. 1727ko ekainean gertatu zen hura; a titulo de una capellania colativa en la Parrochial de Echalar, orduko iturriek diotenez. Klerigo berriak ziurtatua zuen beraz kapilautza haren ardurak ekarriko zion diru-saria behintzat. Abenduan hartu zituen Graduak Uharteko San Juan parrokian, ekainean bezala orduan ere apezpiku Andres Joseph Murillo Velarde izan zelarik.

Hainbat urte lehenago bataiarrian harrera egin zion Francisco Sanzberro erretoreordea bera, 1716an herriko abade bihurturik, lagun izan zuen Juan Bautistak urte haietan: 1728an beste kapilautza bat sortu zuen herrian Sanzberro zaharrak lehengusu zuen Martin de Andueza kapitainaren oroigarri; aukeratutako lehendabiziko kapilaua Juan Bautista gaztea izan zen, clerigo natural de la villa (2), aukeraketa-agiriak dioenaren arabera.

1727-28etako erreferentziak zuzenak izatera, ordena nagusiak hartu aitzin bi kapilautzaren jabe zen horrenbestez Etxalarko apaizgaia, baina ez du ematen bi haiek izan zirenik urte haietan Sanzberrok baliatu ahal izandako eliza-onura bakarrak. 1729ko irailean ordena nagusietan lehendabizikoa den Epistola hartu zuenean (3), Cap[ella]n de tres Capellani]as fundadas en la Parro[qui]al de ella [Etxalar] oharra dakarte Elizbarrutiko Artxiboko dokumentuek. Iruñeko katedralean hartu zuen azpidiakonotza, hiriburuko gotzain Melchor Ángel Gutiérrez Vallejok emanik. Urte hartan bertan, abenduan, bihurtu zen diakono (4), eta 1730eko martxoaren 4an, azkenik, apaiz. Sanzberrok azken ordenetan aurrera egin zuen egun haietan, lehendabizikoak ari zen hartzen Mikelestorena abizeneko gaztetxo lesakar bat: litekeena da Bortzerrietako euskal idazle biek elkar ezagutzeko aukera izatea.

etxalar santa maria2

Etxalarko Santa Maria (iturria: luberri.net)

Iriarteakoa apaiztu eta bost hilabetera hil zen ibilbidean laguntzaile izandako Francisco Sanzberro erretorea; zendutakoaren lekua ez zuen, haatik, Juan Bautistak hartu. Agustin Aguirre bihurtu zen Etxalarko bikario (5). Herriko semea zen hura ere, garai hartan sarritan gertatu legez. Hamarkadan zehar beste bi erretore ezagutu zituzten etxalartarrek: Isidro Marticorena aukeratu zuten 1738an (6) eta Francisco Goyeneche 1741ean (7). Hautaketa prozesuetan herriak berak zuen erregeri hiruzpalau hautagai proposatzeko eskumena. 1731ko prozesuan behintzat ez dut Sanzberroren aipamenik aurkitu; ikusteko dago ondorengoetan hautagaietako bat bera izan ote zen. Nolanahi ere, ez du horrek derrigorrez esan nahi 1730eko hamarkadan Sanzberro jaioterrian ibiliko ez zenik: XVIII. mendearen erdira bitarteko parrokia-liburuei begira argi dago ordu hartako etxalartar guztien arimak zaintzeko ez zela apez bakarra aski; 1741ean Goyenechek erretoretza eskuratu zuenetik beste zenbait apaizen arrastoa ageri da saltoka, harekin batera, herriko parrokia-liburuetan.

ETZ

1987ko ‘Euskal testu zaharrak’ liburuan dago bilduta Sanzberroren lana.

Jaiotzakoan, adibidez, honako hauek guztiak ditugu sinatzaile: Juan Francisco Damboriena (1741, 1742 eta 1745-49), Martin Josseph Endara (1741) eta beste sanzberrotar bat, Miguel izenekoa (1744 eta 1745). Juan Bautista Sanzberroren lehen sinadura 1744ko azaroaren 18koa da, litekeena izan arren apaizlagun lehendik ere ibili izana. Tarteka agertu zen eliza-liburuetan harez geroztik 1745eko azarora arte, eta lau urteko isilunea dago berriro ere 1749ra bitartean.

Garbi dago horrenbestez 1740 osteko urteetan Etxalarko apaizetako bat izan zela, eta erretore-zeregina ere bete zuela hainbat unetan. Doktrina-saioa hamarkada hartakotzat hartu behar, arrasto guztien arabera. Etxalarko eliza-liburuan bertan idatzi zuen Sanzberrok; 1702tik 1749ra bitarteko oharrak dauzkan Bataiatuen 2. Liburuko hiru orritan, hain zuzen ere. Pedro Apezetxea bikarioak Josemari Satrustegi zenari helarazi, eta ASJU aldizkarian eman zuen arruatzuarrak aurkikuntzaren albiste laburra 1979an. Doktrina-zatitxoa bera, aldiz, 1987ko Euskal testu zaharrak bilduman dago eskura (78-80 or.). Oso lekukotasun zabala ez izanagatik, oparo dabil Sanzberroren idazkietan azken mendeotan Bidasoaldeko mintzoan nagusitutako ezaugarrien oihartzuna: yduqui, deus, erran, berce & borz (baina boscarrena ere bai), hoc, zuben ‘zuenaditzarena bezalako epentesiak… Badira, ordea, gaur sortaldekoagoak diruditen esanak ere: esate baterako, gastuetaric (‘gaiztoetatik’) hitzean erabilitako ablatibo-atzizkia edota ylcen gure salbaceco (‘gu salbatzeko hil zen’) pasarteko genitibo objektiboa. Bata zein bestea noizbehinkakoak dira hala ere; ez aukera bakarra.

Sanzberro Etxalar

Sanzberroren testu-zati bat (iturria: Urtzi Reguero).

Euskararen lekukotasun hura utzi eta handik lasterrera hil zen Sanzberro: 1751ko apirilean, de enfermedad naturalErretonia (Erretorenea) zeritzoten etxean. Urtarrilaren 31n sinatu zuen azken aldiz parrokiako hildakoen liburua; ordurako gaixorik, nonbait. Hilburukoa eginik hil zen, eta Martin Dendariarenak sinatu zituen parrokia-liburuak otsailetik aurrera. Urte hartan bertan hasi zen Sanzberroren eskuetan zegoen kapilautza bat berritzeko prozesua; bikario berria ere handik lasterrera izendatu zuten Etxalarren (1752). Hain sarritan gertatu bezala, sanzberrotar bati egokitu zitzaion ordu hartan ere ardura: Miguel de Sanzberrori, hain zuzen. Katea ez zen eten.

(1) IEA, mikrofilm saila, 704-4 biribilkia, Etxalarko Santa Maria parrokia, Bataiatuen 1. Liburua (1588-1702), 273. or.

(2) IEA, Prozesuak, Almandoz idazk., C/1.831 – 5. zkia.

(3) IEA, 1276-2 kaxa, 22. fol.

(4) Ibidem, 46. fol. (ifr.).

[5] IEA, Prozesuak, Villanueva idazk., C/1797 — 18. zkia.

[6] IEA, Prozesuak, Almandoz idazk., C/1869 — 34. zkia.

[7] IEA, Prozesuak, Almandoz idazk., C/1889 — 20.zkia.

Juan Bautista Sanzberro, nacido en la casa Iriartea de Etxalar en 1701 y fallecido en la misma localidad apenas medio siglo más tarde. es un sacerdote recientemente señalado en la literatura navarra en lengua vasca debido a que nos legó en las páginas del Libro Segundo de Bautizados de la parroquial de Santa María de su villa natal un fragmento de doctrina traducido de su puño y letra al euskera usado en la tierra. El testimonio, modesto en cuanto a longitud pero interesante debido a su relativa antigüedad, ha permitido rescatar a Sanzberro del olvido generalmente provocado por el paso del tiempo; pero desgraciadamente no ha impedido que la falta de otras noticias lo haya mantenido hasta hoy —como a tantos otros— en una casi total oscuridad. Sanzberro pertenece pues a ese contingente demasiado extenso de autores navarros en lengua vasca prácticamente desconocidos más allá del testimonio escrito que nos dejaron. Es ese desconocimiento el que busca paliar, al menos en parte, esta entrada, ofreciendo algunos datos acerca de este contemporáneo del lesakarra Joseph Mikelestorena.              


Etxeberria, Leon (1847-1904)

materiales-para-una-historia-de-literatura-vasca-e-9788476814284Azken mende hauetan zehar euskarak Nafarroan (eta beste leku askotan) egindako bidea aztertu nahi duten adituentzat derrigorrezko informazio-iturri dira hizkuntzaren lekukotasun idatzia utzi zuten elizgizonak. Egia da euskara erabiltzeko zuten motibazioaren beraren ondorioz elizgizon haiek oso testu homogeneoak sortu ohi zituztela -doktrina itzulpenak sarritan, eskema aski zurrun bati jarraituz moldatu beharrekoak- eta horrenbestez ezinbesteko mugak dituzte testu hauek (nekez agertuko diren lexiko atalak edo hizkuntza-egiturak, esate baterako); baina behin baino gehiagotan idazki horiek dira aspaldikoaren iluntasuna urratzeko dagoen argirik egokiena. Nabarmena da hori Nafarroako eskualde askotan.

Bortzirietan, adibidez, bada ebanjelizazio-asmoa bideratzeko euskara erabili zuen 1900 aurreko lekuko andanatxo bat. Horien berri jakin nahi duen irakurleak Joxemiel Bidador zenaren Materiales para una historia de la literatura vasca en Navarra liburura jo dezake; hantxe topatuko ditu Nafarroan parroki literatura landu zuten idazle ezagunak. Nik haien aipamen laburra besterik ez dut egingo:

– 1566an  Auto de la Pasion de Nuestro Señor Jesucristo izeneko erlijio-lana jokatu zuten Lesakan; baita euskaraz jokatu ere, seguru asko, hori froga zezaketen agiriak desagertu diren arren. Hala izan bazen, XV. mendeko Diego de San Pedroren La Pasion Trovada izango zuen eredu euskarazko lanaren balizko moldatzaileak. Ez dakigu, zoritxarrez, nor izan zen.

Sanzberro Etxalar

Sanzberroren testu zatia (Iturria: Urtzi Reguero)

Jose Antonio Mikelestorena lesakarrak (1710-1785) Cerura nai duenac ar dezaquean vide erraza izeneko lana eman zuen argitara 1749an. Joan den urtean aipatu nuen Mikelestorena blog honetan bertan.

– 1751n hildako Juan Bautista Sanzberro Etxalarko apaiz izan zen. Santa Maria parrokiari dagokion bataiatuen bigarren liburuan, halakoetan ohikoak diren datuekin batera, euskaraz izkiriatutako otoitz eta erlijio testu batzuk utzi zizkigun.

Juan Bautista Endara beratarra (1796-1882) kaputxino bihurtu eta Uztaritzeko komentuburu izan zen 1848ra arte, eta Arizkungo moja kaputxinoen kapilau beranduago. Lapurdin zehar eta Bidasoa aldean (Nafarroan zein Gipuzkoan) predikari eta aitorle ibili zen 1830-60 bitartean behintzat. Urte haietan idatzitako hainbat euskal testu eman zituen argitara aita Frantzisko Ondarrak.

– Endara bezala kaputxinoa eta beratarra izan zen Antonio Arandia ere (1808-1887); Bonaparterentzat Benedicite-a Berako euskaraz paratu zuen honek.

Aurreko zerrenda zabaldu asmoz euskaraz idatzi zuen Bortzirietako antzinako seme berri bat aipatu nahi dut gaur: Leon Etxeberria, hain zuzen.

Etxalar Santa Maria

Etxalarko Santa Maria

Leon Etxeberria Ezpeleta Lesakan jaio zen 1847ko otsailaren 19an, eta biharamonean bataiatu zuten Tourseko San Martin elizan; gurasoak Agustin Echeverria eta Francisca Ezpeleta zituen. Apez lana sorleku inguruan betetzeko aukera izan zuen; bai Lesakan bertan, baita Etxalarren ere, bertako Santa Maria parrokian: Presbitero Rector Interino de la Iglesia Parroquial de Santa Maria de la villa de Echalar gisa sinatu zuen. Jaioterrian bertan hil zen, 1904ko maiatzaren 21ean, 57 urte zituela.

Orain arte argitara eman ez diren eta patxadaz noiz aztertuko zain dauden prediku ugari prestatu zituen XIX. mende amaieran lesakar honek, euskaraz ia denak, tarteka irakurtzen erraza ez den idazkera etzan eta azkarraz. Bere lanaren erakusgarri, hona hemen Ama Birjinari buruzko pasarte bat:

 “Mª Ssª da Jangoicuaren ama eta gure ama eta bi consideraciyo oquiñ bacarric adicerat emayeco naiduenac dichosua mundu onetan eta bercian felicidadia au conseguizeco viardugula izan Mª Santisimaren devotuac, cergatic Jangoicuac Mª Santisiman dauca depositaturic beraren podoria eta Mª Sren biyotza dagon dena amoriyoz beteric gu ganaco, onengatic iru gauza consideratu biar yugu biarbezalaco devociyua izayeco Maria Santissimarenganaco, consideraturic nor den Maria Santissima, ceñen beneficiyo aundiyac recibiyu yugun berarenganic eta certan consisticen den Maria Santisimaren devociyo eguiyazena.

Nor da Mª Sª? Da Señora bat becatu originalen mancharic bague concebiyua, graciz eta virtutez betia; virjiña Jangoicuaren ama, ceruco eta lurreco erreguiña eta becatariyen abogada, gaur nainuque nic meditatu puntu onetan ceñen concepto aundiya formatuco guenuquen, biño principalqui meditatuz dela Jangoicuaren ama, Mª Sª da ceruco eta lurreco erreguiña, aingueruen erreguiña, patriarcaren erreguiña, profetaren, apostoluen, Martiren, santu guziyen erreguiña…”

Leon Etxeberria 1

Leon Etxeberriak idatzitako sermoi-zatiak. Bigarrenean, arestian emandako pasartearen zati bat irakur daiteke. Egin klik edozeinetan hurbilagotik ikusteko

Leon Etxeberria 2

En esta entrada hago breve mención de una serie clérigos nativos de las Cinco Villas de la Montaña navarra (o cuando menos afincados en ella) que dejaron testimonio escrito del euskera de la comarca en el siglo XIX o anteriores. A continuación he añadido un nombre a esa lista: el de León Echeverría, sacerdote nacido y fallecido en Lesaca (1847-1904) que desarrolló su actividad pastoral en las Cinco Villas durante el último tercio del siglo XIX, y autor de numerosos sermones en euskera que permanecen aún inéditos. 


Ni Euskalduna proiektua: azken eguneratzeak

Ekain hasieran azkeneko aldiz aipatu nuenetik, Nafarroako euskal hiztun gehiago elkarrizketatu, grabatu eta sareratu ditu Ni Euskalduna proiektuak. Batetik, bertako mintzoa dagoeneko galduta duten herri batzuetan izan dira arduradunak (Alesbes, Gares eta Lizarran, hain zuzen) haietara bizitzera joandako euskaldun zaharren hitzak jasotzeko; baina tokian tokikoa ere bildu dute bestetik, euskalkia bizirik duten hiru herritan izan baitira uda hasi zenetik: Beran Josu Goia izan dute lekuko; Etxarri Aranatzen, aldiz, Jose Luis Jaka eta Jesus Razkin elkarrizketatu dituzte. Arantzan, azkenik, Kontxi Arzuri, Anttoni Makirriain eta Maria Josefa Biurrarenaren mintzoa jaso dute.

NiEuskalduna Bera

Berako Josu Goia (egin klik edozein iruditan bideoa ikusteko)

NiEuskalduna Etxarri

Jose Luis Laka eta Jesus Razkin etxarriarrak

NiEuskalduna Arantza

Arantzako lekukoak

Nafarroako 14 herri daude gaur egun ikusgai nieuskalduna.metroo.es webgunean; azken urtebete honetan egin duten lanaren emaitza dira grabaketak. Gaur aipatutako herri euskaldunez gain, Doneztebe, Goizueta, Mugiro, Lesaka eta Zugarramurdi dira bisitatu dituzten gainerakoak.


Mikelestorena, Jose Antonio (1710-1785)

Lesakako eliza

Tourseko San Martin eliza, Lesakan.

XVIII. mendeko apaiz, predikari eta idazle nafarra, euskarazko erlijio liburutto baten idazlea.

Orain arte aipatu ditudan behinolako idazle nafar asko ez bezala, gaur ere euskaraz mintzo den eskualde batekoa zen Jose Antonio Mikelestorena: Lesakan jaio zen, Bortzirietan, 1710eko azaroan. Nicolas Alzolak bildu zituen XX. mendean elizgizon honi buruzko hainbat albiste; baita Joxemiel Bidador zenak ere, duela zenbait urte.

Bortziriarrak zituen gurasoak ere Mikelestorenak: aita, Pedro, etxalartarra zen. Maria Josefa Endara ama, aldiz, Lesakan bertan sortua. Iruñean apaiz ikasten hasi eta 1729an bihurtu zen tontsuradun. Ordena nagusietan lehena 1733ko irailean haru zuen Iruñean eta urtebete beranduago apaiztu zen; Irun aldera joa zen, kapilau, azken botoak hartu baino lehen, 1733ko subdiakono izendapenerako hantxe baitzen: D. Joseph Ant[oni]o Miquelestorena, Cap[ella]n de Irun. Beste hainbat egiteko bete zituen: Lesakako erretore izan zen urte luzez, eta Irunen ez ezik, Donostian ere izan zen kapilau: lekaime oinutsena, hain zuzen ere.  Horrekin batera, Lesakako San Agustin lekaimetxeko zuzendaria izan zen 1768tik aurrera. Zeregin horretan ziharduela, gaztelaniazko lantxo bat idatzi zuen: Hernaniko lekaime agustindarrek beren bizimodua arautu eta zuzentzeko asmoz argitara emandako Erregela-liburuaren sarrera, hain zuzen. Manuel Larramendi bera izan omen zen Hernaniko mojei Erregela berritzeko proposamena egin ziena; andoaindarrak eta lesakarrak elkar ezagutuko zutela ez da dudarik. Baina bada froga argiagorik.

Zubigaineko dantza

Lesakako dantzariak. Dantzak arrisku iturri nabarmena ziren Mikelestorenarentzat.

Sermolari bikainaren sona izan omen zuen Mikelestorenak Gipuzkoan. Horren lekuko, Larramendi beraren lehengusina Manuelak 1747 eta 1748an Aita Francisco Islari, Joaquin Lizarraga ezagutu zuen jesulagun eta nobelagileari, eskutitz bidez adierazitakoak:  ‘Nos predica un señor sacerdote angelical (…) Se llama Miquelestorena (…) Aseguro a vd. que en cualquier parte hubiera lucido. Y el vascuence claro, hermoso, sin mezcla ninguna’. Manuela Larramendiren esanetan, aitortza asko eta asko eragin zuten lesakarraren sermoiek.

Mikelestorena liburua1

Mikelestorenaren liburua (iturria: www.liburuklik.euskadi.net)

Lekaimeen arau berritzeak eta predikazioak, beraz, elkarrengana bilduko zituzten Larramendi eta Mikelestorena; ez ordea dantzek. Mendiburu bezain haien kontrako izan zen Lesakako erretorea. Dantzen inguruan oiartzuarra eta Larramendi bat etorri ezinak eragin zuen andoaindarrak Mendibururen Christau dotrin edo catecismo lucea lanaren aldeko iritzirik ez ematea. Probintzialari idatzi zion orduan Mendiburuk bere burua zuritzeko, eta dantzen aurkako bere jarrera beste apaiz askok ere bazutela frogatzeko. Mikelestorena -‘bien conocido del censor‘- erabili zuen adibide gisa. Sebastian Mendibururen eskutitzari esker dakigu ez zela Lesakan dantzarik izan 1737 eta 1765 bitartean eta horren eragile Mikelestorena izan zela:  ‘Aunque hay tamboril que convide todos los días de fiesta en Lesaca, se puede decir que no ha habido allí danzas estos 28 años por la oposición que les hace don Joseph Antonio Miquelestorena, siendo así que Lesaca es pueblo desparramado, y de cosa de dos mil almas de comunión, y al mismo tiempo es pueblo, donde hay tanta piedad, devoción y frecuencia de sacramentos, como en el lugar mejor arreglado de todo el vascuence’

Urte haietan zehar eman zuen argitara bere euskarazko obratxoa: Cerura nai duenac ar dezaquean vide erraza, D. Joseph Miquelestorenac eracutsia bear bezala, Iruñeco Martinez libruguillearen ondorengoen echean. 1749koa da lehendabiziko edizioa, izenburuan bertan esan bezala Txapitelako Martineztarren inprimategian atondua. Erdi Arotik datorren eta euskarazko literaturan aurretik ere ezaguna zen Ars moriendi delakoaren tradizioan txertatu beharreko testua da; kristauari ongi hiltzen laguntzeko gidaliburua da, beraz. Jaunartu zein aitortu aurretik edo bitartean, edota meza entzuterakoan pentsatu, egin eta esan beharrekoa biltzen duen liburuska, prosaz batez ere, nahiz eta badituen hasierako zatian lauko gutxi batzuk. Bertsoetan, prosan bezala, ideia bat da nagusi: hobe du bizi denak heriotzako unerako zuzen prestatu. Hura etor dadinean kondenatu egingo gaituzte gure ordura arteko gaizki eginek:

Captura Mikelestorena

Hainbat argitaraldi izan zituen Mikelestorenaren lanak; bost behintzat bai, XVIII. mendea bukatu baino lehen. Ez zen beraz hedapen eskaseko liburua izango. 1970ean hildako Francisco Lekaroz apaiz lesakarrak gogoan zuen XX. mende hasieran bazela oraindik Mikelestorenaren Cerura-ren ale bat Lesakako elizan. Gurutze biderako zerabilten.

1785eko urtarrilean hilburukoa egin zuen; ez zuen aberastasun handirik pilatu. Harekin bizi ziren etxekoandreaz eta neskameaz ez ezik, bi ilobaz oroitu zen bere azken egunetan. Ordurako Lesakan bertan apaiz zebilen haietako bati utzi zizkion zeuzkan liburu guztiak. Ez zuen adierazi, zoritxarrez, zein, zenbat eta nolakoak ziren.

 Urte hartan bertan, urriaren 27an, hil zen Jose Antonio Mikelestorena bere jaioterrian.

 

Mikelestorenaren lana faksimilean ikusgai

Mikelestorena, klasikoen gordailuan

 

Joseph Antonio Miquelestorena, sacerdote y predicador lesakarra del siglo XVIII, y coetáneo de figuras de prestigio como Manuel de Larramendi o Sebastián Mendiburu, a quienes conoció, es sin embargo -como demasiado frecuentemente sucede cuando hablamos de autores navarros en euskera- mucho menos conocido que aquellos e incluso bien poco entre sus propios paisanos. Aun sin alcanzar las cotas reconocidas a la oratoria del propio Mendiburu (con quien compartió una inflexible animadversión a las danzas) fue conocido y destacado por sus dotes para la predicación. Nos legó una única obrita en lengua vasca, cuyo título equivaldría a Fácil camino a emprender por quien desea el cielo, compendio muy al gusto de la época de los hábitos, gestos y oraciones que habían de caracterizar al cristiano para evitar el pecado y la condenación eterna, y que fue impreso repetidas veces a lo largo de su siglo. 

 

 

 

       

 

 


Lesakako euskaldunak ikusgai Ni euskalduna proiektuan

Nafarroari buruzko laugarren bideoa igo da martxoan Ni euskalduna proiektuaren webgunera. Lesakako adinekoen esanak bildu dituzte honako honetan. Aurretik Mugiro, Goizueta eta Doneztebekoak ere jasota zituzten. Une honetan Euskal Herri osoko 60 herritako euskara eta euskaldunak entzun eta ikus daitezke dagoeneko.

Ni euskalduna Lesaka


  • RSS Jarioa – Harpidetu

  • CREATIVE COMMONS

  • Artxiboak

  • 2017(e)ko urria
    A A A A O I I
    « maiatza    
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031  
  • wordpress visitors
  • Feedburner

  • Jarraitu bloga

  • Copyright © 1996-2010 LINGUA NAVARRORUM. All rights reserved.
    iDream theme by Templates Next | Powered by WordPress
    Tresna-barrara saltatu