Tag: Goñerri

Markotegi, Martin Jose (1734-1814)

Goñi herrian jaiotako elizgizona, bere jaioterrian abade ez ezik euskarazko predikugile ere izan zena.

Goñi2

Goñi, Markotegi osaba-iloben jaioterria, euskalduna izan zen 1930eko hamarkadara arte.

XVIII. eta XIX. mendeetan zehar guregana heldu diren euskarazko sermoi asko eta asko idatzi ziren Nafarroan zehar; hizkuntza dagoeneko galdu duten hainbat herriren euskalduntasunaren lekuko, edota erabilitako mintzoaren arrasto interesgarri dira haietako hainbat; baina sarritan umezurtz iritsi dira sermoiok guregana, haien sortzaileen izenak betirako galduta edo orain arte behintzat ezin jakinik. Ez da zorionez horrelakorik gertatu 1777. urtean Ollo herrian esandako batekin. Endrike Knörr zenak ezagutarazi zuen aurrenik (1992) Ollaranen erabilitako testua, eta -beste hainbatetan bezala- Aita Franzisko Ondarraren lan arretatsuari esker ezagutu ahal izan dugu hobeto izen bereko Markotegi osaba-iloben nondik norakoa. Bi izan baitziren Goñi herriak emandako Markotegi abizeneko apaiz eta idazleak, nahiz eta ni hemen osabaz baino arituko ez naizen, huraxe izan baitzen euskarazko lekukotasuna utzi ziguna.

Markotegi osaba, iloba bezalatsu, Martin Josef izenaz bataiatu zuten Goñin. 1734ko azaroaren 24an jaio zen, gurasoak Martin Markotegi eta Maria Migel Beraza zituelarik. Goñitarrak ziren guraso biak. Lau egun beranduago hartu zuen bataioa.

Sendotza 18 urterekin-edo harturik, 1755ean tontsuradun bihurtu eta 1762ra bitartean osatu zituen apaizbideari dagozkion urratsak. Gaspar Miranda eta Argaiz gotzain errioxarraren eskutik iritsi zuen apaizgoa Markotegik 1762ko otsailean. Ez dakigu, tamalez, zein izan ziren urte haietan egindako ikasketak.

Zeligueta2

Zeliguetako gaztelua, Ibargoitin. Bertan izan zen Markotegi 1760ko hamarkadan.

Apaiz bihurtzerako zenbait onura jasota zegoen goñitarra. 22 urterekin (1756) Aizpun herriko sakristau izendatu zuten; bost urte beranduago, 1761eko udan, Zeligueta herriko bikariotza eskuratu zuela ematen du. Aizpun sorterri ondo-ondoan zuen; ez, aldiz, Ibargoitiko Zeligueta. Ibargoitira egin bazuen, ordea, ez zen luzarorako izan; 1765ean Goñiko parroko Don Pablo Amezketa hil zelarik, Markotegi zebilen beharbada behin-behineko apaiz, eta edonola ere huraxe aurkeztu zuten herritarrek, eta baita aukeratu ere, ondorengo bikario. 1765eko maiatzean eskuratu zuen goñitarrak ofizialki sorterriko parroki ardura. Handik aurrera, heriotzak harrapatu arteko urte luzeak herrian eman bide zituen.

Goñiko abade zelarik prestatuko zuen beraz 1777an Ollo herrian irakurritako testu bilduma; edo, zehatzago hitz eginez, testu bilduma baino, bost zatitan banatutako hogei bat orrialdetako testu luzea. Aitortzari buruzkoa da Dulantziko komentu batean agertutako  idazkia, eta zati bakoitza Garizumako igande batean irakurtzekoa izango zen, kristau doktrina eliztarrei gogoratzeko-edo, sermolari nagusiaren predikuaren aurretik. Litekeena da Markotegiren zeregina gorde diren doktrinatxo horiek irakurtzea izatea, eta ondoren besteren batek guregana heldu ez diren sermoi nagusiak esatea.

Ollarandik horren hurbil jaiotako Markotegi goñerritarrak ollotarrei hitz egin zienean inguru hartako euskara erabiliko zuela pentsa liteke. Azken batean, ez zen alde handirik izango Goñerritik Ollaranera, eta 1777 aurreko 21 urteetatik 17 Goñerrian emana zen, bai Goñin, bai Aizpunen. Egia da, ordea, Iruñetik Zangozarako bidean dagoen Zeliguetan izan omen zela ia lau urtez; eta Goñerritik Ibargoitira gehixeago aldatuko zen mintzoa. Nolanahi ere, Markotegiren euskaran inguruan jasotako lekukotasun garaikideekin bat datozen ezaugarri asko agertu arren, baditu, halaber, bere jaioterriko mintzoari arrotzak zaizkion hainbat:

Esan erabiltzea, eta ez erran: ‘ta ala dio Marcancio essaten den autorebatec…’

Beste erabiltzea, eta ez berze: ‘bada esta besteric importazen baizic arquizea Jangoicoaren gracia…’

Duzu-rekin batera, gutxienik Ergoiengo kutsua (urrunagokoa ez bada) duen dezu: ‘essan zadazu becatu mortalic eguin duzu dela obras, dela deseos?’ ‘O nere christaua, naidezu ongui examiñatu zure conciencia?’

Azken batean, behinolako nafar hizkerak nahiko genukeen bezain ongi eta zehatz ezagutzen ez ditugun arren, Markotegiren hizkerak ez du Goñerriko euskara garbitzat hartzeko sinesgarritasun osorik eskaintzen. Iñaki Caminoren esanetan, Markotegiren idazkiak ez du dialektologia egiteko balio, arreta handiz hartuta ez bada.

Hil baino askoz lehenagotik gaixorik bizi izan zela ematen du. 1796-97 urteetako sinaduretan bere eskua ongi menderatu ezinik dabilenaren zakartasuna antzeman zuen Ondarrak. Baliteke ordurako bere azken urteetan auzitara ere eramango zuen perlesi gaitzaren menpe egotea. Izan ere, 1807an abadea zegozkion lanak ezin beterik zebilela salatu zuten eliztarrek. Ordurako Markotegi ez omen zen sinatzeko ere gauza. 1808an, auzia erabaki zenean, Goñiko bikario adintsuak jaiegunetan meza esateko laguntzailea behar zuela agindu zen.

Martin Joseph Markotegi 1814ko maiatzaren 26an hil zen, laurogei urteak betetzeko hilabete gutxiren faltan zegoela. Ondoan izango zuen beharbada izen bereko iloba (1766-1843), urte haietan Goñin bertan bizi baitzen. Aralarko San Migeli buruzko erdal liburu baten egilea izan zen iloba, baina gaur arte behintzat ez da aurkitu, nik dakidala, bere eskuak sortutako euskarazko idazkirik.

Amaiera gisa, hona hemen Markotegi osabaren ahotik, duela ia bi mende eta erdiko Garizuma hartan, Ollarango kristauak bide zuzenera eramateko entzun ziren hitzetako batzuk:

Icusi zazie cherri monton bat daudela sarturic loi batean, adizen dute escopetaren tiro bat, eta icusico tuzie nola gustiac alchazen dituste buruac, eta daude ala suspenso dembora labur batean: Baña passazen da quea polvorarena, eta arroito tiroarena, eta bereala biurzen dirade rebolcazera loi artan. Cer da au? Cer izan bear du: azendu ziraden tiratu zuten tiro artas. O catholicoac, cer da au baizic egotea becataria sarturic bere torpezetaco loi artan, adizen du Jangoicoac disparazen duen tiroa zañetan ilzen da norbait de repente, adizen ditu predicadorearen izac, eta izuturic alchazen du burua: essaten duela; ez gueiago becatu eguín, cerengatíc condena naiteque: adízen du jozen direla il ezquillac: galde eguiten du nor ilda: essaten diote fulano: A niri suceditu bazequide, cer contua eman bear nio Jangoicoari: tratazen du orduan apartazea eta vizizea ongui: Baña apenas juan da Predicadorea, apenas passatu de susto difuntoarena, eta apenas passatu da quea entierroco torchaena, bereala biurzen baita lenagoco vicio gaistoen loi ziquin artara: eta orai essan bear didezu, cer eguin ciran, eguin zinduzen proposito fervoroso aiec? Azendu ezquillaren soñuarequi batean: Perijt memoria eorum cum sonitu: Bada cer admirazeco da modu onetan biurzea zure vicio gaistoetara, azenzen bazara proposito eguin duzunas? Nere christaua, proposito ematen duzunac izan bear du zure vici guzico, firmea, eta eguiescoa, eta estelezaric orla irri eguin dezaquezu zure propositoas, cerengatic faltaturic propriedade ebec dirade zure confessio gustiac gaistoac.

Olloko eliza

Olloko eliza. Hemen entzungo zuten kristau adizaleek Martin Josef Markotegiren 1777ko doktrina.

Fueron dos los párrocos de nombre Martin Joseph Marcotegui -tío y sobrino- que vio nacer el pueblo de Goñi, en la merindad de Estella, a lo largo del siglo XVIII. El mayor de los dos, que desempeñó su labor pastoral en Aizpún primero, más tarde en Celigüeta, y finalmente y durante más de cuarenta años en su localidad natal, es el autor de un conjunto de cinco ‘doctrinas’ (es decir, de textos relacionados con el cumplimiento de algún punto de la doctrina cristiana, que antecedían al sermón principal de un misionista) leídos a los feligreses de la vecina localidad de Ollo durante la Cuaresma de 1777.  Así pues, dicha prédica ha pasado a formar parte de la apreciable nómina de textos relacionados de una manera u otra con el valle de Goñi que han llegado hasta nuestros días, si bien, en este caso (como en el de algunos otros escritos), y a la vista de no pocos de sus rasgos lingüísticos, se considere que el euskera empleado por Marcotegui no refleja de manera absolutamente fiel el que se debió de usar en su valle durante el siglo XVIII y hasta bien entrado el  XX.


Ibero, Juan Martin (1729-1783)

XVIII. mende erdialdeko elizgizon nafarra, Oltzan abade ibili zen denboran euskarazko prediku sorta handixkoa idatzi zuena.

Azken bi hamarkadetako albiste pozgarria da Juan Martin Iberoren ezagutza, ordura arte egile ezagunik gabekoak baitziren berak prestatu eta sinadurarik gabe utzitako prediku guztiak. Frantzisko Ondarra zenaren lan arretatsu eta sakonaren fruitu izan zen XVIII. mendeko hainbat testuren egilea apaiz hau izan zela jakitea.

Munarriz Goñerria

Munarritz, Juan Martin Iberoren sorterria, gaur egun.

Munarritzen jaio zen, Goñerrian, 1729ko otsailean; hilaren 5ean bataiatu zuten. Fermin de Ibero eta Juana Maria Albeniz ziren jaioberriaren gurasoak. Amaren sendia Iruñelakoa edo Arizalakoa zen, iturriaren arabera; Deierrikoa, edonola ere. Munarrizko Aramaio etxean munduratu zen Juan Martin. Hura baino bost bat urte lehenago jaioa zen Ana Sebastiana, ezagutzen dugun arreba bakarra, gazte ezkondu zena oso, eta gazte hil ere bai.

1744an hasi zuen Iberok apaizgorako ibilbidea, tontsuradun bihurtzearekin; sei urte luze igaro ziren 1750ean ordena txikiak hartu arte. Baina 1754an Fernando de Beaumont jaunak Izuko abade izateko proposatu zuen munarriztar gaztea eta eliz agintariek izendapena onartu zutenetik azkar bete zituen azken urratsak. Hiru hilabete eskasetan (1754ko abendutik 1755eko martxora bitartean), Iruñeko apezpiku Gaspar Miranda eta Argaizen eskutik, subdiakonotza eta diakonotza hartu eta apaiz bihurtu zen. Izura apaiz joandakoan familia eraman zuen bertara: guraso biak, eta baita ilobak ere, Fermina (1743-) eta Juan Bautista (1746-), Ana Sebastiana arreba ez ezik Remiro Oderiz koinatua ere gazte hil zen-eta. Aurreneko hilabeteetan ezin izan zuten Izura iritsi berriek parroki etxea bizilekutzat hartu; orduantxe ari ziren eraikitzen; lanak 1755eko irailean amaitu ziren.

Izuratu eta lehendabiziko urteetan (1761era arte) Juan Bautista ilobaren heziketaz arduratu zen Juan Martin. Ondoren Iruñeko Pablo Arraiza merkatariarenean jarri zuen lanean. Merkatari izan zen Juan Bautista Lizarran ezkondu ostean, eta ezkontza gastuak osabak berak ordaindu zizkion. Ez du ematen bere arreba zenaren semeaz gaizki arduratu zenik. Fermina, bestalde, neskame izan zuen osabak hogei urtez (1753-1773) ezkondu zen arte. Horren goiz hildako gurasoek egin ez zutenez, osabak erabaki behar izan zuen, ohi bezala, bere ilobetako zein bihurtuko zen aita-amen oinordeko: gazteagoa izan arren Juan Bautistaren alde egin zuen.

izuko eliza

Izuko elizan ibili zen Ibero ia hogeita hamar urtez.

Parroko lanari eman zizkion urteetan Iberok Izuko elizaren alde izandako hainbat auziren lekukotasuna utzi dute artxiboek. Esate baterako, 200 urte lehenago elizako aldareetako lanak egin zituztenei behar baino 86 bat dukat gehiago ordaindu omen zizkietela-eta, oinordekoak diru hura itzultzera behartu zituen epaia lortu zuen Izuko abadeak. 

1766an testamentua egin zuen Juan Martin de Iberok. Bere arima izendatu zuen oinordeko, ez besterik, eta heriotza ondoan (1783ko azaroak 28) auzia sortu zen Aizpungo parroko Pedro Fermin Azkarate testamentu betetzailearen eta Juan Bautista ilobaren artean. Honen ustez hainbat zor utzi zizkion osabak behar bezala ordaindu gabe: 10.126 erreal guztira, zioen berak. Azkaratek, aldiz, ilobak aurkeztu kontuak ez zirela egiazkoak, eta huraxe zela benetako zordun, ez hildako osaba.

Kontu horiek guztiak bizirik zirautenentzat utzita, bere parrokia elizan bertan hobiratu zuten Juan Martin Ibero.

Asko idatzi zuen Iberok Oltza zendean apaiz emandako hiru hamarkada luzeetan. Euskarazko hogeita hiru testu aipatu zituen guztira Ondarrak; horietako hamasei Munarritzen agertu ziren, abadearen jaioterrian, Aita Damaso Intzak izan, eta kaputxino bakaikuarrengana heldu ziren azkenik. Beste zazpiak Muruzabalen azaldu eta J.M. Satrustegik eskuratu zituen. 1755 eta 1774 bitartean idatzi bide zituen gorde diren hauek. Horrelako beste zenbat galduko ote ziren?

Ezin esan daiteke Juan Martin Iberok herri bateko euskara biribil-biribila, dela Izukoa, dela Munarrizkoa, erabili zuenik. Badirudi Goñerrikoa duela nagusi, baina, Ondarraren esanetan, Izu aldekoa ere (Oltzakoa, beraz) baliatu zuen, eta horiekin batera ez batekoak eta ez bestekoak ez diren zenbait aditz forma ere baditu, testua jasoagoa bihurtu nahian-edo sartutakoak beharbada. XVIII. mendeko abade baten euskarazko lanen iturriak zehaztea lan gaitza da, ezinezkoa sarritan. Munarriztarrak behin baino gehiagotan aipatu zituen bere prediku bazter edo hondarretan erabilitako hainbat egile (Pedro de Calatayud, Nieremberg…) baina gaztelaniazko iturriak izan ziren horiek denak. Larramendiren arrastorik ez zuen Ondarrak Iberorengan topatu. Edonola ere, Izuko abadearen testuek XVIII. mendean hego-nafarreraren mendebaldean egiten zen euskarara hurbiltzen gaituzte. Eta hori gutxi balitz, Ondarraren lanari esker orain izen, abizen eta bizitza ezaguna darie lehen eskuizkribu anonimo zirenei:

Bi obliguecio andi, proponiçen dizquigu, Christio fielac, Christo gure erredentoreac, gure arimen arçai Divinoac, egungo Evangelioan. Bata, arimen cargue dauquegun sacerdoteogui, eta berçea feligresegui: Zuegui, manaçen dice iquesi, eta ssaquinçacela ongui doctrine christiana, eta Jaun Divino arren amaçeco, serbiçeçeco, Mandamentu sanduen goardaçeco, eta sacramentu sanduec disposicio onarequi errecibiçeco, bearden gucie; eta guri, zuen arimen arçeioqui, zuetas contu eman beardugun becela, explique çacegule Evangelio sandue cuidedorequi; Christo gure Erredentore, gure arimen arçaierequi, Cerure joan bearrean, ezcoacen zuec, eta gu, infernuco otso gueistoarequi, seculeco pena aietara. 

JM Ibero text

Iberoren 1768ko testu zati bat (Iturria: Fontes Linguae Vasconum)

Juan Martín de Ibero pasó a formar parte en la década de los 90 de la lista de sacerdotes navarros de nombre conocido que contribuyeron a lo largo de los siglos XVIII y XIX a dignificar variedades de la lengua que nadie, aparte de ellos, tuvo especial interés en cultivar por escrito. Ibero, hijo de Munárriz, localidad del Valle de Goñi, desempeñó su ministerio sacerdotal en la aldea de Izu, en la cercana Cendea de Olza. A lo largo de casi treinta años escribió no menos de dos docenas de pláticas en euskera que eran conocidas ya desde hacía varias décadas, pero a las que no cabía atribuir autor alguno ante la ausencia de datos que compensaran la falta de indicación expresa en los textos. Las pesquisas del capuchino P. Francisco Ondarra (1925-2005), miembro de la Academia de la Lengua Vasca, dieron finalmente fruto, y permitieron conocer el nombre de este autor navarro, anterior a Joaquín Lizarraga, cuyo testimonio contribuye a un mejor conocimiento del euskera que se habló hasta el siglo XX entre la Sierra de Andía y la Comarca de Pamplona.

 


Euskararen lekukoak: GOÑERRI

Goñerri izan zen, seguru asko, Lizarrako Merinaldean euskarari eutsi zion azken eskualdea. Haran honek hizkuntzaren iraupenarekin lotutako hainbat albiste eta lekukotasun idatzi utzi ditu XX. mendera arte. Hona hemen horietako zenbait: Nafarroako udalerriak Goñi

  • 1587. Gasteizko apaizgaitegian aurkitutako Nafarroako herrien zerrendan,  bascongado izenburua duen herri multzo barruan ageri da.
  • 1643. MUNARRITZ. Inor aitonen seme izateari buruzko ikerketa batean, bertako hamasei biztanlek itzultzaile bidez deklaratu behar izan zuten, ez baitzekiten gaztelaniarik.
  • 1643. URDANOTZ. Beste horrenbeste gertatu zen bertako hiru lagunekin.
  • 1686. URDANOTZ. Herriko bestetako meza nagusian, mezamutilak ez zien jauregiko alabei bakea eman nahi izan. Sekulako belarrondokoa eman zion horregatik amak. Euskarazko komentarioa egin zuen jarraian apaizak, eta gertakaria zela eta hasitako prozesuan esaldi horren hainbat bertsio ezberdin eman zuten eliztiar lekukoek: eliza sandu ontan escu egosten duenaz, Jaincoac valemoque castigu, edota Jangoico onipotenteac daqui castigatzen escu libertatuac lecu ontan, eta abar.
  • 1691. AZANTZA. 26 urteko Pedro de Baigorri eta 76ko Miguel de Larraya herritarrek deklaratu zutenez, hizketan entzun zituzten Azantza eta Aizpungo erretoreak, baina gazteleraz ari zirelako ez zieten ulertu.
  • XVIII.m. hasiera. Juan Camargo apezpikuak haranera egindako bisitaldian agindu zuen que el abad y sus subcesores cumplan con la obligación de explicar el Santo Evangelio, leyendo cada vez un capítulo correspondiente al día, inter missarum solemnia, por el catecismo romano del P. Eusebio de Nieremberg, explicando aquel brevemente en lengua bascongada.
  • XVIII.m. osoa. MUNARRITZ. Euskaraz adierazi zizkieten apaizek herritarrei gotzain-bisitaldietan agindutakoak.
  • Era berean, mende osoan zehar haranean sortu edota aurkitutako testu andana ederra iritsi da gugana. Nahiz eta multzo horretako idazki guztiek ez duten Goñerriko euskara maila berean islatzen, hizkera hura inguruko beste hainbat baino sakonago ezagutzeko balio izan dute, eta baita euskara paperean isuri zuten goñerritar batzuen izenak ezagutzeko ere: Juan Martin de Ibero munarriztarra (1729-1783) edota 1740an Goñin sortutako Joseph Markotegi.
  • 1765-67. Erret-Kontseiluko komisari erdaldunek Nafarroako hainbat herri euskaldunetan lan egiten utz ziezaieten idatzitako txostenetan, gehiengo euskalduna izan arren gaztelania ere den-denek ezagutu edota ulertzen zuten herri-multzoan eremuan kokatu zuten harana, hau adieraziz: la mayor parte de personas hablan la lengua vascongada (…) los más saben y todos entienden el castellano, por haberse introducido este idioma generalmente con la plausible providencia de enseñarlo los Maestros en las escuelas que se han puesto, no sólo a los niños, prohibiéndoles el hablar bascuence, sino es también a las demás personas del pueblo.

    Goñi

    Goñi herria haranaren mendebalean dago, Sakanara begira

  • 1773. URDANOTZ. Anduezatarren askazikoak aitonen seme ba ote ziren jakiteko burututako prozesuan idatziz adierazi zenez, herritarren ohiko mintzaira euskara zen.
  • 1780. Abartzuzako Ramón Múzquiz sendagilea kontratatu zutenean, haraneko agintariek bertan behera utzi zuten aldi hartarako aldez aurretik ezarria zuten klausula, que prebiene haya de ser vascongado el medico que se condujere. Múzquizek berak aitortu zuen no hallarse bastante capaz en dicha ydioma.
  • 1756-1807. AZANTZA. Urte horietan bizi izandako Jose Goya Muniain azantzatarra, Sevillako kalonje izandakoa, Iruñeko gotzain izenda zezatela proposatu zuten, zeren eta posee el idioma vascongado, como nativo de este país.
  • 1816-17. Ordura arte adierazi zuten idatziz haraneko erretoreek, apezpikuen aginduari jarraikiz, herritarrei eguneroko irakurgaien edukia euskaraz azaldu zietela.
  • XVIII. m. amaieratik 1824ra arte. AZANTZA. Zarauzko frantziskotarrek egin zituzten bertan misio-predikuak como bascongados y acomodados al País.
  • 1863. Bonaparteren mapan, gehiengoa euskaraz mintzo zeneko eremuan sartu zuen harana printzeak.
  • 1870… GOÑI. 1900an jaiotako Urritzolako Juan Bautista Etxarren euskaldun arakildarrak 80ko hamarkadan adierazitakoaren arabera, berak ezaguturiko goñerritar euskaldun bat orduan jaioa zatekeen. Baliteke urte haietakoa izatea Goñerriko euskara jaso zuen azken belaunaldia.
  • 1878. Asociación éuskara delakoaren ekimenez, galdetegi bat luzatu zitzaien hainbat eskualdetako bazkideei euskararen une hartako egoera zehaztu asmoz. Oltzako bizilagun batek la divisoria entre el país esencialmente castellano y en el que se conserva con bastante generalidad el vascuence finkatu zuen. Haran osoa euskara oraindik con bastante generalidad gordetzen zuen lurralde horren barnean zegoen bere esanetan (1878ko maiatzak 22)

    Goñi. Enparantza.

  • 1884. Bere Gramática…n Campión-ek zioenez, ordurako gazteek zertxobait besterik ez zuten ulertzen.
  • 1904. GOÑI, URDANOTZ. Elizbarrutiko Guía estadística delakoan bertako apaizek baietz erantzun zioten ¿Se habla vasco? galderari. [datua, eta inkestaren zientifikotasuna bera, dena den, zalantzazkoak dira, Goñiko bi apaizetako batek baietz erantzun zuelako eta besteak ezetz: herriaren egoerari buruzko iritzi ezberdina…edota beraiek ba ote zekiten galdetzen zutela ulertu izana ?]
  • XX. m. hasiera. GOÑI. Hasta muy entrado el siglo actual [adierazi zuen Jimeno Juríok 1997an] euskaldunak izan ziren Baztilerena, Liserena (Saturnino Arzoz), Dorrekoa (Uspicio Gulina) eta Saldiserena etxeetako jaunak. Ubiarena etxeko anderea ere euskalduna zen eta bere senar azantzatarrarekin egiten zuen euskaraz.
  • 1934. Ubiarena etxeko andere euskaldunaren heriotza.
  • 1937. AZANTZA. Goñiko Ubiarena etxeko jaun azantzatarra (Saturnino Asiain) urte hartan hil zen.

El valle de Goñi fue probablemente el último de la Merindad de Estella en retener la lengua vasca cuando sus vecinos meridionales la habían perdido ya. Es conocida la existencia de vascoparlantes nativos de Goñi y Azanza hasta, al menos, la década de 1930.  Por lo demás, los testimonios que ratifican el arraigo multisecular del euskera en el valle son abundantes e incluso se ha conservado un apreciable número de textos escritos de temática religiosa que permiten conocer con bastante aproximación cómo era el habla vasca de las gentes de Goñi hace algunos siglos.


  • RSS Jarioa – Harpidetu

  • CREATIVE COMMONS

  • Artxiboak

  • 2017(e)ko ekaina
    A A A A O I I
    « maiatza    
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    2627282930  
  • wordpress visitors
  • Feedburner

  • Jarraitu bloga

  • Copyright © 1996-2010 LINGUA NAVARRORUM. All rights reserved.
    iDream theme by Templates Next | Powered by WordPress
    Tresna-barrara saltatu